Kut'ül Amare Zaferi'nin 103. yılı

Türk tarihinin akıllara kazınan en büyük zaferlerinden biri 29 Nisan 1916'da İngilizlere aleyhinde elde edildi. İngiliz ordusuna aleyhinde 1. Dünya Savaşı döneminde elde edilen zaferin tarihte bıraktığı izler hala etkisini sürdüyor.

İngiliz ordusu, adeta 300 sene aradan sonra koskocoman bir mağlubiyet aldı. On binin üzerindeki İngiliz askeri tutsak alındı, takriben 30 biniyse hayatını kaybetti.

NIYET PETROL ALANLARINI İŞGAL ETMEKTİ

Yıl 1916, aylardan Nisan. Yer, kavgalı çöllerin göbeğinde; Fırat ve Dicle nehirleri arasındaki Irak’ın Kut şehri…

1. Dünya Savaşı, tüm hızı ve sertliğiyle sürerken; Çanakkale cephesinde taraflar göğüs göğüse çarpışıyordu.

İngilizler öte taraftan Basra Körfezi üzerinden Bağdat'ı işgal etmek için çalışmalara başlamıştı. Amaç petrol kaynakları bakımından varlıklı olan bölgeleri ele geçirmekti. İngilizlerin stratejik ve idareli önemdeki petrole sahip olması için önce Bağdat'ı istila etmesi elzemdi. Bağdat ise, Osmanlı yönetimine bağlıydı. Bağdat'a dışarı giden yoldaki en kayda değer noktaysa Kut şehriydi.

Hesaba kadar Kut ele geçirilecek ve Bağdat'a girilecekti. Lakin o kadar olmadı, mızrak çuvala sığmadı ve yanlış hesap bu kez Bağdat'tan yok Kut'tan döndü.

IRAK AZ SAYIDA ASKER TARAFINDAN KONTROL EDİLİYORDU

İngilizler, 3 Kasım 1914’te Basra Körfezi’ne askerlerini yolladı ve Abadan’a konuşlandı. İki gün sonra da Basra’nın güneyinde bulunan, stratejik öneme sahip Fav Yarımadası’nı işgal etti.

Osmanlı İmparatorluğu, bölgedeki askeri birliklerini Çanakkale, Sarıkamış ve Filistin cephelerine kaydırmıştı.

Irak’ın tamamının kontrolü 38'inci Tümen’e yan eksik sayıda askere bırakılmıştı; bu yüzden İngilizlerin Basra’ya ulaşması ise epeyce basit oldu.

İngiliz General Townshend Dicle Nehri her tarafında yeni bir harekat başlattı. Osmanlı kuvvetleri Nureddin Bey’in kumandası altındaydı.

Hedefleri Bağdat’ı almak olan İngilizler yol üzerindeki Kut'ül Amare’yi ele geçirdiklerinde takvimler 1915'in sonbaharını gösteriyordu.

ÇOK ARTI KAYIP VEREN İNGİLİZ ORDUSU KUT-UL AMARE'YE ÇEKİLDİ

22 Kasım 1915’te Townshend, Bağdat’a 30 kilometre uzaklıktaki Selmanıpak bölgesinde saldırıya geçti. Türk ordusunun başına da Alman Mareşali Goltz Paşa getirildi. Selmanıpak’ta fazla sayıda kayıp veren İngilizler Kut'ül Amare’ye çekildi. Osmanlı kuvvetleri kaleyi abluka altına aldı. Bu sırada Türk ordusu Halil Paşa kontrolüne verildi.

Türk ordusu muhasara altına aldığı kalenin etrafına sağlam mevziler kazdı. Nehirden gelmesi muhtemel düşman birlikleri için engeller konuldu. General Townshend’in ümitleri artık sona ermek üzereydi.

TOWNSHEND 26 NİSAN’DA TESLİM OLDU

Kıtlık ve salgın hastalıkların yanı sıra İngiliz ordusunun mühimmatında yer alan silahlar da sona ermek üzereydi. Hint tümeni, dini gerekçelerle at eti yemeyi reddedince özlem dayanılmaz ayla geldi. Sonunda Townshend, elinde kalan silah ve mühimmatı yıkım ederek 29 Nisan 1916 günü teslim oldu.

Britanya tarihine kazınmış en ağır yenilgilerden biri olarak geçen Kut'ül Amare mağlubiyeti İngilizler için büyük bir hüsran oldu. Öyle fakat ciddi bir prestij kaybı olan bu yenilgiyi hatırlamamak ve unutturmak istediler.

Bu galibiyet, sadece İngiliz yok, Türk tarihinde de değil edilmeye çalışıldı. Ama üzerinden yüz yılı aşkın süre geçen Kut'ül Amare Zaferi ruhu bitmiş diriliyor.